Nếu bạn từng thấy đèn cầu thang có thể bật ở tầng dưới và tắt ở tầng trên thì đó chính là nhờ công tắc 3 cực. Đây là loại công tắc được dùng khá nhiều trong nhà ở, nhưng nhiều người khi tự lắp lại thường bị đấu sai dây hoặc không biết chân nào là chân nào.

Thực ra cách đấu công tắc 3 cực không quá khó. Chỉ cần hiểu nguyên lý một chút là có thể tự làm được tại nhà.

công tắc 3 cực là gì?

Công tắc 3 cực hay còn gọi là công tắc cầu thang. Loại này có 3 chân đấu dây gồm:

• 1 chân chung (COM)
• 2 chân chuyển đổi (L1 và L2)

Khác với công tắc thường chỉ bật tắt ở một vị trí, công tắc 3 cực cho phép điều khiển thiết bị từ hai nơi khác nhau.

Ví dụ:

• bật đèn ở tầng dưới, tắt ở tầng trên
• bật đèn đầu hành lang, tắt ở cuối hành lang
• bật đèn ở cửa phòng, tắt ở đầu giường

nguyên lý hoạt động của công tắc 3 cực

Hiểu đơn giản thì dòng điện sẽ đi qua hai công tắc. Khi bạn gạt một trong hai công tắc, đường điện sẽ thay đổi nên bóng đèn sẽ sáng hoặc tắt.

Thông thường sẽ cần:

• 2 công tắc 3 cực
• 1 bóng đèn
• 2 dây trung gian nối giữa hai công tắc

sơ đồ đấu công tắc 3 cực

Cách đấu cơ bản như sau:

• Dây nóng nguồn điện đấu vào chân COM của công tắc thứ nhất
• Hai chân L1 và L2 nối sang công tắc còn lại
• Chân COM của công tắc thứ hai nối tới bóng đèn
• Dây nguội nối thẳng vào bóng đèn

Khi đấu đúng, bạn có thể bật/tắt đèn ở cả hai vị trí.

hướng dẫn cách đấu công tắc 3 cực chi tiết

bước 1: ngắt nguồn điện

Trước khi làm điện thì việc đầu tiên luôn là tắt aptomat để đảm bảo an toàn.

Nhiều người chủ quan bước này nên rất dễ bị điện giật.

bước 2: xác định chân công tắc

Phía sau công tắc thường sẽ có ký hiệu:

• COM
• L1
• L2

Chân COM thường nằm riêng hoặc có màu khác.

Nếu đấu nhầm chân COM thì công tắc có thể hoạt động không đúng hoặc không hoạt động.

bước 3: nối hai dây trung gian

Lấy 2 sợi dây nối:

• L1 sang L1
• L2 sang L2

Đây là phần quan trọng nhất của mạch công tắc cầu thang.

bước 4: đấu nguồn và bóng đèn

• Dây nóng từ nguồn điện đấu vào COM của công tắc thứ nhất
• COM của công tắc thứ hai nối tới bóng đèn
• Dây nguội nối trực tiếp vào bóng

Sau khi đấu xong nên kiểm tra lại toàn bộ mối nối trước khi cấp điện.

bước 5: kiểm tra hoạt động

Bật lại aptomat rồi thử bật tắt ở cả hai công tắc.

Nếu đèn có thể điều khiển ở cả hai vị trí là đã đấu đúng.

một vài lưu ý khi đấu công tắc 3 cực

• Nên dùng dây điện tốt để tránh nóng dây
• Quấn băng keo kỹ các mối nối
• Không đấu điện khi tay ướt
• Nếu không rành điện nên nhờ thợ hỗ trợ
• Nên chọn công tắc chất lượng để sử dụng bền và an toàn hơn

ứng dụng thực tế của công tắc 3 cực

 

4

Hiện nay công tắc 3 cực được dùng rất nhiều trong:

• nhà ở
• khách sạn
• nhà nghỉ
• hành lang
• cầu thang
• nhà xưởng

Việc lắp loại công tắc này giúp sử dụng điện tiện hơn rất nhiều.

kết luận

Cách đấu công tắc 3 cực thực tế không quá phức tạp nếu hiểu đúng nguyên lý hoạt động. Chỉ cần xác định đúng chân COM, L1, L2 và đấu dây cẩn thận là bạn có thể tự lắp tại nhà.

Tuy nhiên nếu chưa có kinh nghiệm về điện dân dụng thì vẫn nên nhờ người có chuyên môn hỗ trợ để đảm bảo an toàn.